PROJE ADI: Evelyn Grace Academy KONUM: Brixton, Londra MİMARİ: Zaha Hadid ve Patrik Schumacher
PROJE YÖNETİCİSİ: Lars Teichmann PROJE MİMARI: Matthew Hardcastle
PROJE EKİBİ: Lars Teichmann, Matthew Hardcastle, Bidisha Sinha, Henning Hansen, Lisamarie Villegas Ambia, Judith Wahle, Enrico Kleinke, Christine Chow, Guy Taylor, Patrick Bedarf, Sang
Hilliges, Hoda Nobakhti BİTİŞ TARİHİ: 2010 TOPLAM ALAN: 14.000 m2

Akademi kendisini açık, şeffaf ve yerel kentsel dönüşüm sürecini kucaklayan bir yapı olarak konumlandırıyor. Londra’nın geçmişten bugüne bir yerleşim alanı olarak yapılanmış bu tarihi ve canlı bölgesi ,eğitim kalitesini artırmayı amaçlayan bu bina ile genişleyip yeni bir görünüm kazanıyor.

Bina bölge ve çevresi için güçlü bir kentsel kimlik sem­bolü haline gelmiş durumda. Evelyn Grace Academy, tasarım ve fonksiyon özellikleri sayesinde öğrencilerle bütünleşerek, öğrenim için güven veren bir çevre mekanı oluşturuyor. Zaha Hadid’in aydınlatma strate­jisi mekana sofistike ve güvenilir bir hava veriyor. Binada yaratılan havalandırma sistemi ve dayanıklı minimalist doku sayesinde çağdaş mimari, değişken ve çok yönlü eğitim programları için sağlıklı bir atmosfer hazırlıyor.

Hadid,bubüyük ölçekli eğitim merkezinde öğrencilerin konsantrasyon ve özel alan ihtiyaçlarını konumlandırma becerisiyle çözmüş.İki ana konu arteri arasında yeralan Evelyn Grace Academy’nin stratejik konumu, binanın biçimini belirlemiş durumda. Yapıya ait spor kom­pleksleri, binayı kendisini çevreleyen yoldan başarıyla ayırıyor. Binanın açılı tasarımı ise öğrenciler için yol boyunca uzanan manzaralı ve geniş oyun alanlarına yer açıyor.

Evelyn Grace Academy’nin “Okul içinde okul” temalı eğitim ideolojisi, dünya üzerinde çok fazla örneği bulunmayan, kozmopolit bir yapıyı hayata geçirmiş. 1200 öğrencinin kullanımı için tasarlanan dört katlı yapı içerisinde iki ortaokul ve iki lise bulunuyor. Ak­ademi; Evelyn Middle, Grace Middle (ortaokul) ve Evelyn Upper, Grace Upper (lise) olarak dört küçük okula ayrılıyor. Evelyn ve Grace Middle 270 öğrencilik kapasiteye sahipken, üst sınıflarda bu rakam artarak 330 kişiye çıkıyor. Binanın ilk iki katı farklı ortaokulların kullanımına ayrılmış. Birinci ve ikinci katlarda yer alan ortaokullar, bina içerisinde bir ana merdiven ile birbirlerine bağlanıyor. Evelyn Upper ve Grace Upper ise, birlikte binanın üçüncü katında yer alıyor. Alt ve üst sınıf öğrencilerinin binaya girişleri farklı katlardan gerçekleştiriliyor. Evelyn Grace ve Evelyn Middle’ın girişleri birinci kat terasında bulunurken, üst sınıflar ana merdivenleri kullanarak okula giriş yapıyorlar. Alt sınıfların acil durumlar dışında ana merdivenleri kullanmaları gerekmiyor. Böylece giriş çıkışlarda ortaokul ve liseler arasındaki etkileşim önlenmiş oluyor.

Bu dört ayrı okulun buluştuğu yer ise or­tak sosyal alanlar. Binanın sahip olduğu çok işlevli alanlar, dört küçük okulun her birine, hem iç hem de dış yönden birbirinden farklı kimlikler kazandırıyor. Öğrencilerin dikey dolaşım alanını en aza indirmek amacıyla yatay olarak konumlandırılan yapı, üst katlarda yer alan okulları ortak alanların bulunduğu zemin kattan da ayırıyor.

Sokak cephesi, yapıyı çevreleyen yol manzarasını mümkün oldukça azaltmak için bilinçli olarak geride bırakılırken, binanın köşeli tasarımı ile açık oyun alanları yaratılmış. Zemin katta fen laboratuvarları ve ortak salonların haricinde, okul saatleri dışında yerel halkın da kullanımına açık olan spor salonları, dans stüdyosu ve bir fitness salonu yer alıyor. Ayrıca yapı, üzerinden bir köprü gibi geçtiği 100 metrelik parlak kırmızı bir koşu pisti de barındırıyor.

Evelyn Grace Academy, Lambeth belediye sınırları içerisinde 10.745 metrelik bina alanı ile birlik­te toplamda 1.4 hektarlık bir alan üzerine kurulu. Tamamen betonarme inşa edilen yapının büyük bir bölümünde, sıcak yaz günlerinde termal kütle özelliği ile doğal soğutma sağlanması için çıplak beton kullanılmış. Akademinin üçüncü katında ise çatı örtüsünü desteklemek amacı ile çelik konstrüksiyon kullanılmış. Geniş ana koridorun her iki tarafında yer alan sınıflar, binanın dirsek bölümleri ve iç hizada inşa edilen kısımlar nedeniyle zaman zaman asimetrik bir görüntü kazanabiliyor.

Zaha Hadid, £36.5 milyon Pound’a mal olan Londra’daki ilk projesinin bugünkü sonuçlarından oldukça memnun. Ünlü mimar, Londra’daki ilk işinin Evelyn Grace Academy olmasının çok an-lam taşıdığını; herkesin mimariyi ilk deneyimlediği yerin okullar olduğunu ve çocukları büyürken en derinden etkileyen alanlar arasında bulunduğunu anlatıyor. Evelyn Grace Academy’nin tüm öğrenciler ve çalışanlar tarafından büyük bir beğeniyle karşılanmasının kendisini çok mutlu ettiğini de sözlerine ekliyor.

Bilbao’daki Guggenheim Müzesi’nin kente kazandırdığı büyük prestij, günümüzde de modern sanat alanında üretimin devam ettiği İtalya’nın bir modern sanatlar müzesi aracılığıyla uluslararası arenadaki algısını olumlu yönde etkileyebilirdi. Bu nedenle İtalyan Hükumeti’nin desteğiyle MAXXI’nin yapılmasına karar verildi. Güzel sanatlar ve mimari alanındaki çağdaş eserlerin çeşitli sergiler, atölyeler ve koleksiyonlar aracılığıyla tanıtılmasını amaçlayan MAXXI, İtalyanlar’a olduğu kadar, turistlere de 21. yüzyıl İtalyan sanatını yakından tanıtacak.

Roma’da Flaminio bölgesindeki eski askeri cip üretim tesisinin bulunduğu alana inşa edilen MAXXI, iki ayrı bölümden oluşan bir kompleks. Çağdaş sanat eserlerinin sergilendiği kompleksin bir bölümü MAXXI Arte. Mimarlık alanındaki çalışmaların sergileneceği bir değer bölüm ise MAXXI Architecture. MAXXI Arte için aralarında Boetti, Kapoor, Kentridge, Merz, Penone, Pintaldi, Richter ve Warhol gibi çok ünlü çağdaş sanatçıların eserlerinin bulunduğu 300 parçalık bir koleksiyon oluşturuldu. MAXXI Architecture’da ise Carlo Scarpa, Aldo Rossi, Pierluigi Nervi gibi çağdaş mimarların tasarımlarına ilişkin malzemelerle, mimari kitap, katalog ve fotoğrafların yer aldığı projeler sergileniyor.

Zada Hadid Mimarlık Bürosu tarafından tasarlanan MAXXI, kent dokusuyla uyumlu bir “kentsel kampüs” yaratma fikrinden yola çıktı. MAXXI, kendi başına işlevi olan bir yapı olmasının yanında, mimari öğeleri ile kendine özgü iç ve dış mekanlar oluşturarak şehrin o bölgesine ait bir kentsel öğe olmayı amaçlıyor. Yapının üst üste geçmiş gibi görünen iki parçası işlevsel farklılıkları (iki ayrı müze) birbirinden ayırırken, dışarıdaki yaya yolları yapının kütlesi boyunca (geçmişte askeri yapılar nedeniyle kapalı olan) kentin sokakları arasındaki geçişi sağlıyor. Çok amaçlı bir sanat kampüsü olması istenen MAXXI, sergi salonlarının yanı sıra, kütüphanesi, oditoryumu, kafesi ve kitapçı dükkanı olan bir yapı. Belli dönemlerde atölye çalışmaları düzenlenmesi, ziyaretçilerin hem hoşça vakit geçirebilecekleri hem de yeni şeyler öğrenebilecekleri bir mekan olması hedefleniyor.

Zaha Hadid, modern müzelerde, sergileme alanlarında “nötr” dekorasyon oluşturması için kullanılan beton, cam ve çelik gibi malzemeleri MAXXI’de de kullanıyor. Öte taraftan, tavan kirişlerindeki askı sistemi sayesinde kolayca asılabilecek bölücü panellerle yapılacak serginin içeriğine göre farklı mekansal bölümlere ayrılmasını da mümkün kılıyor.Yapının kendine özgü akışkan ve eğrisel biçimli mekansal tasarımı, farklı işlevlerdeki mekansal geçişleri biçim, malzeme ve ışık yardımıyla hareketli hale getirirken, yapının içinden ve dışından sürpriz görüntüler oluşturarak merak uyandırıyor.

Yapıyı simgeleyen iki temel mimari unsur aynı zamada tasarımın da belirleyicisi: Temel hacimleri yani sergi alanlarını oluşturan beton duvarlar ve doğal ışığı bölerek yapıya dağıtan cam tavan. Bir 21. yüzyıl yapısı olan bu binada sanat sergileme işlevini gerçekleştiren büyük ve beyaz duvarlar sıkça göze çarpıyor. Öte yandan yapının kentsel ve sosyal bir mekan haline gelmesi, iç ve dış mekanlar arasındaki görsel bağ (saydamlık, boşluk vb) ile sağlanıyor. Binanın farklı iki kütleye bölünmesi hem iki ayrı amaca yönelik alanları bölüyor hem de sirkülasyonu arttırarak müzenin gezilmesini kolaylaştırıyor. MAXXI’nin zemininden tavana kadar her yönde kullanılan paralel akslar sadece görsel zenginlik sağlamak için değil; ziyaretçilerin dolaşırken yapının geometrisini takip etmelerini de sağlıyor. Zaha Hadid böylece ziyaretçilerin hem müzedeki sanat eserlerini izlemelerini hem de yapının mimarisi yoluyla mimarlıkla etkileşim içinde olabilmelerini amaçlıyor. Hadid, MAXXI’deki tasarımı biçimlendiren temel unsurun “kentsel kültür merkezi” yaratma fikri olduğunu söylüyor:

“MAXXI’yi kentin kültürel yaşamını besleyen, fikir alışverişi yapılabilen bir kentsel-kültürel alan olarak görüyorum. MAXXI sadece bir bina olarak algılanmamalıdır: Başlangıçta sadece sergi mekanlarını ayıran duvarlara ihtiyaç varken, tasarım çalışmalarımız bizi çizgilerin birleşip mekana yön verdiği bir konsepte götürdü. Bu proje bizi, “bir nesne olarak müze” fikrinden “binalar bütünü” fikrine ulaştırdı. MAXXI, sadece bir müze binası değil, iç ve dış mekanların birbirine geçişlerle örgülendiği bir kentsel kültür merkezidir. Galeriler, içeride şaşırtıcı bir biçimde içiçe geçerken, dışarıda doğrusal yüzeyleriyle koca bir alanı dolduruyor.”

Fotoğraflar: Iwan Baan