Uruguaylı mühendis ve mimar Eladio Dieste, mimarinin malzemenin taşıdığı potansiyelleri ve sunduğu olanakları keşfederek gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyordu. Bu doğrultuda da tuğla kabuk strüktürleriyle, dayanımı bizzat formun sağladığı yapılar inşa etti.

2000 yılında 82 yaşında hayatını kaybeden Eladio Dieste, mühendislik ve mimarlığı iki ayrı disiplin olarak ele almanın ötesinde birbiriyle çok yakın ilişki kuran, hatta birbiri içine geçen pratikler olarak görüyordu. Güney Amerika’da, modernist bir tasarım anlayışını takip eden Dieste, özellikle tuğla yapıları ile dikkat çekiyordu. Tüm üretimlerini Uruguay’da gerçekleştiren mimar, hem ortamın hem de malzemelerin sahip oldukları değerlerin peşine düşüp, mimari olarak en uygun çözümün bu imkanlarda saklı olduğunu vurguluyordu. Yapılarında tuğlayı kullanması da bu anlamda tesadüf değil.

1507ffbaca11d3f62c889fc3c040cbad

Genellikle sanayi kuruluşları, silolar ve büyük depolar tasarlayan Dieste, hem ölçek hem de strüktürel olarak malzemenin sınırlarını zorluyordu. Tuğla kabuk strüktürler ile yaklaşık 40 ila 50 metreye varan açıklıkları geçiyor. Tuğlayı betonarme tekniğiyle birleştirilerek oluşturulan kemerlerin kalınlığı 12 santimetreyi geçmiyor.  Tuğlanın ölçülerine uygun olarak yerleştirilen demir donatılar ve harç bir araya gelerek bir bütün olarak çalışıyor; eğrisel form ise strüktürün taşıyıcılığını ve burulma direncini artırıyor.

b8cc39e7f302fbc800de83674dcba0e9

Yapıların pek çoğunun inşa sürecine bizzat kendisi de katılan Eladio Dieste, form ve ölçek bağlamında karmaşık gibi görünen ama üretimi bir o kadar kolay olan ürünler ortaya koydu. Yapıları bölge halkıyla beraber inşa etti. En çok bilinen yapıları arasında ise Montevideo Alışveriş Merkezi, Atlantida Kilisesi, San Pedro Kilisesi geliyor.

jas-00414_11

Fotoğraf 3: Montevideo Alışveriş Merkezi

Fotoğraf 4: Otobüs Terminali / © Azevedo Moura & Gertum