Romanyalı sanat kolektifi subREAL, retrospektif sergisiyle Salt Beyoğlu’da ziyaretçilerle buluşuyor. Kendilerini “performatif eylem grubu” olarak tanımlayan subREAL siyasi, sosyal ve kültürel eleştiriyi keskin bir mizah anlayışı ve güçlü bir görsellikle yorumluyor.

Romanya’da Çavuşesku diktatörlüğünün yıkılmasının ardından sanat tarihçisi Calin Dan ve sanatçı Dan Mihaltianu tarafından kurulan subREAL’a daha sonra mimar ve fotoğrafçı Iosif Király de gruba katıldı. Kolektif, bu sergiyle birlikte “yıllarca süren komünist baskının kalıntıları” ile uğraştıklarını belirtiyorlar.

2

Komünist Romanya’nın son dönemini inceleyen kolektif, kültürel hayatta meydana gelen değişiklikler, demokratik kurumların oluşturulması sürecinde yaşanan bocalamalar üzerine çalışmalar gerçekleştirdi. Fotoğraf, enstalasyon, video ve performanslarıyla dönemin, sanatçılar üzerindeki etkilerini araştırdılar. Romanya kültürünün mit ve klişelerine odaklı işlerinde modernizmin gücü, değişen üretim ve tüketim ilişkileri, komünizm fetişi ve 1989 sonrasının tüketim toplumu ortamında bağımsız bir sanatsal duruş edinme sorunsalına odaklandılar.

Retrospektifte subREAL’in üç farklı dönemi göze çarpıyor. İlk dönem ürünleri, kapalı bir sistemdeki performans odaklı üretimlerinden oluşuyor. Sanatı kendi alanından kamusal alana yayma girişimi olan ilk dokümanter videoları bu dönemde ortaya çıkıyor. İkinci dönem üretimleri 1995’te Künstlerhaus Benthanian’da düzenlenen sanatçı programına katılımlarıyla başlıyor. Bu dönede dergi arşivi negatiflerinden bir dizi üretim gerçekleştiriyorlar. Son dönem ise kendi sanat arşivleri üzerinden şekillenmiş. 92’de İstanbul Bienali’ne katılımları da bu son döneme denk geliyor.

Sergi 11 Ağustos’a kadar Salt Beyoğlu’da ziyaret edilebilecek.

Fotoğraf: © Calin Dan and Iosif Király