Torino’da Dora nehri kıyısında yer alan terk edilmiş endüstri bölgesi dönüştürülerek kente yeniden kazandırıldı. Latz+Partners tarafından tasarlanan proje üç aşamalı olarak gerçekleştirildi. Kent merkezinin hemen yanında yer alan terk edilmiş devasa bölge artık geniş bir kentsel park olarak kullanılıyor.

19. yüzyılda endüstrileşmeye başlayan Torino, 20. yüzyılda artık gelişim sınırlarına ulaşmıştı. Bölgede Fiat Ferriere Piemontesi çelik ve metal levha fabrikası ve Michelin lastik fabrikası gibi büyük ölçekte üretim yapan fabrikalar bulunuyormuş; ancak 1980’lerde sanayide yaşanan düşüşün ardından fabrikalar kapandığı için  bölge terk edilmiş. Kent merkezinin hemen yanında bulunan bu devasa alan zaman içinde harabeye dönüşmüş.

1998 yılında, terk edilmiş endüstri alanlarının dönüşümü ve kente kazandırılması için bir kentsel dönüşüm programı (Programma di Riqualificazione Urbana PRIU) başlatılmış. Torino da bu program kapsamında değerlendirilerek Dora nehri etrafında yer alan bölge Latz+Partners tarafından kentsel bir parka dönüştürülmüş.

Ingest, Vitali ve Michelin, Valdocco ve Corso Mortara adlı beş ayrı iç bölgeden oluşan parkta her bir alan, önceden bölgede var olan firmalara ithaf edilerek onların isimleri ile anılmış. Parkın kimliğini oluşturan en önemli nokta, bölgede yer alan endüstri kalıntıları. Bu doğrultuda park içinde yer alan her bir bölgenin de, barındırdığı kalıntılara göre, kendine has bir karakteri yansıtması hedeflenmiş.

Beş bölge beş karakter

Ingest, parkın batı girişinde yer alan en dar bölüm. Parkın ana bölümü olan Vitali’ye geçiş buradan sağlanıyor. Vitali ve Corso Mortara’da fabrikanın çatısı söküldükten sonra arta kalan 30 metre yüksekliğindeki çelik kolonlar yer alıyor. Fütüristik bir orman izlenimi yaratan bu kolonlu bölge yeşil alanlarla desteklenerek kamusal bir oyun alanına dönüştürülmüş. Nehrin karşı kıyısında yer alan Michelin ise topografik unsurlar ile dikkat çekiyor. Tepelik bir alanda yer alan bölgede yürüyüş yolları hem park hem de Alplerin manzarasına hakim. Valdocco ise eski Fiat fabrikasının bulunduğu bölge. Burada nehir yer yer duvarlarla çevrelenmiş olarak akıyor ve yürüyüş yoluna eşlik ederek parkın çıkışına kadar takip edilebiliyor. Sık ağaçlandırma yapılan bölgede, çeşitli etkinlikler için gölgelikli alanlar sunulmuş.

Sembolik unsurlar

e3

Dora Nehri kıyısında yer alan park içinde su ögesi vurgulanmış. Önceden üzeri yer yer kapatılmış olan nehir tamamen açılarak hem alanın kent içindeki konumu hem de suyun endüstri içindeki yeri ve kullanımı ön plana çıkarılmış. Nehrin içine betondan yapılmış yapay kayalıklar yerleştirilmiş ve suyun bu kayalıklar arasından serbestçe akışı sağlanmış. Park içinde yapılan ağaçlandırma çalışması da devasa boyutlardaki yapıları ve alanları sınırlandırmış. Etkinlik alanları ve yürüyüş parkurları bitkilerle çevrelenerek tanımlı hale getirilmiş. Böylelikle endüstri yapılarının kalıntılarının arasında zamanla büyüyen, gelişen ve değişen yeni bir çehre oluşturulmuş.

Fotoğraf: © Ornella Orlandini, Mattia Boero, Fabrizio Zanelli, Heidemarie Niemann, Andrea Serra