Güney Kore’nin Uijeongbu kenti, gelişmekte olan birçok yer gibi altyapısı yetersiz bir şekilde ve kamusal alanlardan yoksun olarak büyüyor. Peki bir alışveriş merkezinin çatısındaki bir bahçe, sokak kotundaki kamusallığı 12. katına taşıyarak çocuklar ve ebeveynleri için bir sosyalleşme alanı yaratabilir mi?

Yeşil çatılar ya da binaların en üst katlarının kamusal kullanıma ayrılmasına dair projeler genellikle işlemeyecek ütopyalar olarak görülür ve sokak kotundaki kamusal faaliyetlerin bir binanın 12. katına taşınabileceğine pek de inanılmaz. Güney Kore’nin Uijeongbu kentinde konumlanan Shinsegae alışveriş merkezinin çatı bahçesiyse bunun tersini ispat ediyor. Belki de Korelilerin yaşam tarzına uygun olan bu yeni mekan Amerikalı mimarlık ofisi Olson Kundig Architects’in Koreli sanatçı Do-Ho Suh ile geliştirdiği işbirliği sayesinde hayata geçmiş.

gizli bahce 1

Çok İşlevli Çekim
Mimarların Gizli Bahçe olarak adlandırdıkları alan, kentin yetersiz altyapısı nedeniyle oyun oynayacak güvenli bir mekana sahip olmayan çocuklar düşünülerek tasarlanmış. Gökyüzüne açılan bu yerin çıkış noktası, beton yığını bir kentte kültürel ve rekreasyonel alanların yetersizliği. İçerisinde sinema, kitabevi, kafe ve restoranlarla bir de eğitim merkezi barındıran alışveriş merkezi, metro bağlantısı nedeniyle de kentlilerin uğrak yerlerinden biri. Hal böyle olunca bu binanın çatısında hayata geçirilen bahçenin yaşaması da doğal. Yine de mimarların Koreli sanatçı  Do-Ho Suh ile işbirliğinin önemini de atlamamak gerek.

gizli bahce 2

Yerli Öğeler
Bu Gizli Bahçe deneyimini yaratan, mimarların tanımıyla bir dizi “dış oda”. Bir ağaç ev, labirent, sis odası, arkeolojik kazı, kuş yuvası ve fil şelalesi adlı mekanlar kendilerine özgü konseptleriyle çocukları keşfe davet ediyor. Bu konseptlerin oluşturulmasında başrolü oynayansa geleneksel Kore halılarında anlatılan büyülü bahçe. Turna, geyik, sis, su ve çam ağacı gibi geleneksel simgelerle bezeli bu halılardan yola çıkılarak bu konsept oluşturulmuş. Tüm bunlar heykeltıraş Suh’un ve yerli sanat öğrencileriyle zanaatkarların elinden çıkmış. Öte yandan Kore inanışına göre şeytani ruhları kovmak için kullanılan ahşap kuş heykelleri de bahçenin sağına soluna serpiştirilmiş. Parkın dinamik yaşamına bu tanıdık simgelerin katkısı olduğu aşikar; zira parkın tek ziyaretçileri çocuklar değil, aynı zamanda onlara eşlik eden ve diğer ebeveynlerle sosyalleşen anne-babaları.

gizli-bahce1

Tanıdık Peyzaj
Olson Kundig Architects’in peyzaj için seçtiği bitkilendirme şeması ise yine mekanın sıcaklığı için tanıdık bitkilere yönelmek üzerine kurulu. Yerel ağaçlar ve çalılara başvuran ekip, bu sayede hem daha yeşil bir çevre yaratmayı hem de daha az bakımla canlı bir ortam oluşturmayı başarmış.

Kentlerin önlenemeyen gelişimi için yeni bir model olarak bina çatılarının kamusal mekanlara ve parklara çevrilmesini öneren mimarların bu öngörüsü, Güney Kore’nin bu altyapısı yetersiz kentinde tutmuş görünüyor. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin kontrolsüz büyüyen kentlerinin tümünde yaşanan kamusal alan eksikliği için Olson Kundig’in önerisinin denenip denenmeyeceğini de, işleyip işlemeyeceğini de zaman gösterecek.

Fotoğraflar: © Olson Kundig Architects