Eylül 2012′de Çin’in Yunnan bölgesinde yaşanan tahrip edici deprem sonrası Shuanghe Köyü’ndeki pek çok kişi, yaklaşık bir yıl boyunca çadırda yaşadığı bir süreç geçirdi. Deprem sonrası Çin hükümeti köyde beton ve tuğla kullanılarak yapılan yeni evlerin inşa edilmesine ve büyük bir kamusal meydanın oluşturulmasına sponsor oldu. Bu yeniden inşa süreciyle depremden zarar görmüş ailelerin fiziksel gereksinimleri karşılanmış gibi görünse de psikolojik ihtiyaçları ve sosyal donatı için gerekli mekanların eksikliği fark ediliyordu ki alana yaptıkları ziyaretin ardından mimar Olivier Ottevaere ve Hong Kong Üniversite’sinde profesör mimar John Lin, yeniden inşa edilen evleri eksik ve meydanı da terkedilmiş olarak gözlemlediler. Bunun ardından halkın etkileşim kurarak yaralarını sarabileceği ve aynı zamanda eğlenebileceği bir mekanı öngörerek Pinch isimli kütüphane projesini hayata geçirdiler.

pinch1

Kamusal alanı güçlendirmek ve insanları bir araya getirmek, bu yolla depremin yol açtığı manevi hasarları telafi etmek için Hong Kong Üniversitesi sponsorluğunda tasarlanan kütüphane, dört metre yüksekliğindeki istinat duvarına yaslanarak meydanın sınırına yerleşiyor. Böylece aşağı kottaki meydan ile yol arasında köprü gibi davranan kütüphane çatısı hem meydana kolayca ulaşmayı sağlayan bir yaya yolu hem de çocuklar için bir oyun alanı olarak işliyor. Bu amaçları gerçekleştirmeye yarayan en önemli tasarım kararı ise bir dizi çatı makasının birbirine bağlanmasıyla insanları aşağı indiren ve kendisi de çatı olarak yükselen bir form oluşturmak. Uzaktaki bir dağ köyü olma halini, içinde bulunduğu doğal çevreyi ve vadiyi vurgulamak adına da bu çatı formunun önemine değinen mimarlar, çatının yükselen parçasının acının heykeli olarak yorumlanabileceğini de belirtiyorlar.

pinch2

Yerel Malzeme Kullanımı
Aynı zamanda Bilgi Takası Projesi (Knowledge Exchange Project) kapsamında değerlendirilen projede yerel ahşap ustaları ve yerel üreticilerle birlikte çalışılmış. Hong Kong Üniversitesi’nin yürüttüğü bir proje olan Bilgi Takası Projesi’nin amacı toplumsal etki yaratacak projelere maddi destek sağlamak. Önerilen projeler teknoloji tabanlı olduğu gibi teknolojiden tamamen bağımsız bir konuda da olabiliyor. Kütüphane projesinin toplumsal rolü göz önüne getirildiğinde destek bulması zor olmamış. Çatı inşa edilirken su geçirmez alüminyum katman ve ahşap üst döşemeyle kaplanan çatı makasları, ahşap kullanımına güncel yorumlar getirerek yerel mimarinin de kaybolmamasını sağlıyor. Bu noktada kütüphane projesinin, hükümetin beton ve tuğla kullanma tutumundan farklı olarak uzak Çin köylerindeki ahşap kullanımının devamlılığına vurgu yaptığı söylenebilir.

pinch11

Çocukların Kütüphanesi
İki safhadan oluşan projenin ilk aşamasında yalnızca çatı formu inşa edildiğinde halk ve çocuklar burayı toplanma ve oyun alanı olarak kullanmaya başlamış. Daha sonra tamamlanan ikinci aşamadaysa cam cepheler ve iç mekandaki okuma alanı eklenmiş. Çatı makasının elverişli yapısal özellikleri nedeniyle duvar ve ayaklar arasında kalan alanlar kütüphane rafı olarak değerlendiriliyor, böylece zemine kadar inen raflara çocuklar kolayca erişebiliyor. Basit okul sıralarının kullanıldığı 80 metrekarelik iç mekan, yoğun ve sıkıcı bir alana dönüşmeden çocukların birbiriyle etkileşime geçebildiği açık bir kütüphane ve kamusal mekan kurgusu sunuyor.

Alanın etkili kullanımı ve çeşitli işlevlere imkan veren özel çatı formu sayesinde sürekliliği olan bir açık alan sunuyor. Bu sebeple yalnızca kütüphane olarak tanımlayamayacağımız mekanın halkın etkileşimine olan vurgusu ve toplumu bir araya getirme işlevi sayesinde kamusal bir merkez olduğu da söylenebilir.

Fotoğraflar: © Olivier Ottevaere + John Lin