Hollanda’nın güneyindeki Tilburg’ta yapılan yeni spor merkezi, kamuya ait spor salonlarının sıkıcı yapılar olduğunu düşünenleri şaşırtıyor. Adını Hollandaca’da  T cetvelinin karşılığı olan t-kwadraat’tan alan ve halka açık bir spor merkezi olan T-Kwadraat, imar planındaki kamusal alanların odağında yer alıyor. Tilburg’un gelişmekte olan Stappegoor bölgesinde yakın zamanda tamamlanan T-Kwadraat, şaşırtıcı ve bir o kadar da ilham verici bir yapı.

Bulunduğu noktada kentsel çekim merkezi yaratan yapının biçimi ve dili de önemini vurguluyor. Spor ve rekreasyon alanları, kent yaşamının bir parçası olarak aynı çatı altında birleştiriliyor.

Tilburglu mimarlık büroları Bo.2 ve Van Hoogmoed, 2005 yazında açılan yarışmayı kazanarak projenin yapımını üstlendi. 2009’da tamamlanarak hizmete açılan T-Kwadraat, içinde voleybol, basketbol, badminton gibi sporların yapılabildiği ana salon, tırmanma odası, fitness salonu, revir, bakım evi, bar ve restoranların da olduğu bir spor merkezi. Bina, zemin seviyesinde Olimpiyat madalyalı buz patencisi Ireen Wüst’ün adını taşıyan kapalı bir buz pistiyle birleşerek, farklı yaş ve disiplinlerdeki sporcuların çalışabileceği bir kompleks halini alıyor.

T-KWADRAAT1

T-Kwadraat dışarıdan bakıldığında masif bir kütlenin üzerine ratgele açılmış oval pencerelerden oluşan bir prizma olarak algılanıyor. Daha yakından bakıldığında ise, cephede çeşitli detaylar yardımıyla oluşturulmuş özel dokular ve zemin kat seviyesinde bina yerden kopmuş hissi uyandıran cam cephe ve iç mekanlar görünüyor. Cepheye hareket kazandıran doku Tilburg şehrinin simgesi olan logodan türetilmiş. Bu logo önemli, çünkü Tilburg’un T’si aynı zamanda binaya adını veren T cetvelinin çağrışım kaynağı.

Merkezinde büyük bir spor salonu ve çevresine yerleştirilmiş diğer fonksiyonların yer aldığı bina, hem planda hem kesitte kompakt bir yapı olarak görünüyor. Yapı kütlesi içinde ana salonu yardımcı fonksiyon alanlarından ayıran koridor, dikeyde 18 metre yükselerek bina içinde dev bir yarık halini alıyor. Dışarıdan yekpare görünen bir yapıyı içeride bu şekilde bölmenin mantıklı bir nedeni var: Yarığı görsel ve mekansal bir yönlendirme aracı olarak kullanmak. Böylece kullanıcılar, bina içinde ana salona göre nerede olduklarını ve gitmek istedikleri yönü kolayca algılayabiliyor.

T-KWADRAAT2

Girişin hemen yanına konumlanan tırmanma duvarı ve kafeleri geçince, cepheden doğal gün ışığı alan büyük salona ulaşılıyor. Bu salonun tam üstünde ana salon yer alıyor. Ana salonun yüksek tavanı ve büyük taban alanı, onu yapının odak noktası haline getiriyor. Bina içindeki dev yarık ise, ana salonun diğer mekanlarla görsel ve işlevsel bağlantı kurulmasına olanak veriyor. Binanın kabuğunu oluşturan beton duvarlar, içeride sportif amaca hizmet edecek şekilde tasarlanmış. Dağcılık ve tırmanma ile uğraşanların antreman yapabileceği tıranma odasını çevreleyerek, dikeyde de spor yapma olanağı sağlıyor. Zemin kata galerilerle açılan farklı yüksekliklerdeki salonların her biri ise, spor kompleksinin içerdiği farklı spor dallarına ait çalışma alanlarını barındırıyor.

Fotoğraflar: Norbert Van Onna