İç Mekanda Verimli ve Konforlu Alanların Yaratılması

Günümüzde restoranlar sadece yemek yenilen yerler olmaktan çıkarak keyifle vakit geçirilen sıradışı mekanlar haline gelmiştir. Örneğin Rotterdam’da bulunan ve Marcel Wanders’ ın tasarımını gerçekleştirdiği proje, konuklarına yemek yemenin ötesinde görsel bir şölen de sunmaktadır. Benzer şekilde Phillippe Starck’ ın Tokyo’ daki La Flamme d’Or isimli restoranı ya da Umeda Masanori’ in MG Planet’i tasarım kurgusuyla ziyaretçilerini büyülemektedir. Böylesine etkileyici mekanların yaratılmasında çok sayıda malzeme ve yapım teknikleri kullanılmaktadır…

Hangi malzeme ve teknik tercih ediliyor olursa olsun, iç mekanların planlanmasında ergonomik açıdan doğru çözümlemelere gidilmesi son derece önemlidir. Aksi halde tasarlanan mekanlar estetik beğeni yaratmanın ötesine geçemeyecektir. Bu nedenle projeye ait ön hazırlıklar yapılırken ilk olarak ihtiyaç programının tanımlanması ve bu program üzerinden her bir mekan ve o mekanlara ait eylem alanları için doğru ergonomi kurallarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında restoran projelerinde en temel alanlar yemek yeme ve bar bölümleri olarak tasarımcının karşısına çıkmaktadır. Yemek yeme alanları genellikle hareketli ya da sabit masalar şeklinde düzenlenebilmektedir. Bu masaların formu ve yerleştirilme biçimi ise alanın büyüklüğüne ve mekan içerisinde yaratılmak istenen görsel etkiye bağlı olarak değişir. Ancak her ne şekilde olursa olsun bir kişinin rahatlıkla oturabileceği masanın genişliği en az 80 cm olmalıdır (Şekil 1).

Masalar yerleştirilirken çok farklı düzenlemelere gidilmekle birlikte genellikle birbirlerine paralel ya da 450 açılı şekilde yan yana konumlandırılmaktadır. Böyle bir durumda bir kişinin geçebilmesi için masaların oturulmayan kenarları ya da karşılıklı gelen köşeleri arasında en az 60 cm’ lik boşluk bırakılması gerekmektedir. Garsonun servis yapabilmesi için ise bu boşluk 90 cm‘ye kadar artırılmalıdır [1].

İç Mekan

Mekanın yeterince büyük olmaması durumunda yuvarlak masa kullanılması hem alan kazanımı sağlayacak hem de daha fazla müşterinin ağırlanmasına yardımcı olacaktır. Böyle bir durumda dört kişi için gerekli masanın çapı ortalama 120 cm’dir. Küçük mekanlarda alan kazanımının bir diğer yolu ise oturma elemanlarının bank şeklinde ve masasıyla birlikte yere sabitlenmiş olarak tasarlanmasıdır. Bu tür bir planlamaya gidildiğinde masanın ölçülerinin dört kişi için 80×150 cm’den daha az olmaması önerilmektedir. Bank ise 45-50 cm derinliğinde ve özellikle daha konforlu oturmalar için arkalıklı tipte tasarlanmalıdır [1].

Restoran projesinde mekanın bir bölümünün bar olarak planlanması istenebilir. Böyle bir durumda barın ön ve arka kısmındaki eylem alanlarına ait ölçüler doğru olmalıdır. Örneğin müşterinin rahat bir biçimde oturabilmesi için 60 cm. mesafeye ihtiyaç vardır. Ancak ufak alanlarda bu mesafe 45 cm’ ye kadar düşürülebilir (Şekil 2)

Bir kişi için gerekli tezgah uzunluğu 45 cm, oturanların dirseklerinin birbirlerine çarpmaması için iki sandalye arasındaki uzaklık ise en az 30 cm’dir. Müşterinin oturduğu yerle bar tezgahı arasındaki ilişki hem düşeyde hem de yatayda çok önemlidir. Örneğin aralarındaki yüksekliğin fazla olması oturan kişinin kolunu rahat kullanmasına engel olur. Bunun tam aksine az olması durumunda ise eğilerek oturulmak zorunda kalınır. Bu nedenle bar yüksekliğinin 105-115 cm., oturma elemanının ise 75-85 cm arasında yapılması önerilmektedir [1].

Bardaki müşteriye servis yapan kişinin çalışma amaçlı kullanabileceği bir tezgah alanına ihtiyacı vardır. Bunun için derinliği en fazla 65 cm, yüksekliği ise 75-80 cm olan bir yüzey tasarlanmalı, bu yüzeyin alt kısmı depolama amaçlı kullanılacak dolap ve çekmece üniteleri olarak planlanmalıdır. Eğer yeterli yer varsa içki ve bardakları depolamak için arka kısımda ilave bir ünitenin tasarlanması alanın etkin kullanımı açısından önemlidir. Ancak rahat hareket edilebilmesi için bu depolama ünitesiyle bar arasındaki mesafenin 75 cm’ den az bırakılmaması gerekmektedir [1].

Restoran projelerinde bu şekilde ergonomi kurallarına uygun olarak eylem alanlarının planlanması hem müşterilerin hem de hizmet eden kişilerin rahat bir biçimde haraket etmesini sağlayacak, bu ise keyifle vakit geçirilen konforlu alanlar yaratılmasına yardımcı olacaktır.

KAYNAKLAR:
[1] Panero, J. ve Zelnik, M. (1979). Human Dimension & Interior Space: A Source Book of Design Reference Standards, Watson-Guptill Publications, New York.
ŞEKiLLER:
Şekil 1. Panero, J. ve Zelnik, M. (1979). Human Dimension & Interior Space: A Source Book of Design Reference Standards, Watson-Guptill Publications, New York, s.225-226.
Şekil 2. Panero, J. ve Zelnik, M. (1979). Human Dimension & Interior Space: A Source Book of Design Reference Standards, Watson-Guptill Publications, New York, s.216.