CHIPS eğlenceli, cesur ve güçlü… New Islington’un yeni kentsel tasarımının bir parçası olan Will Alsop imzalı ilk büyük bina tamamlandı. Urban Splash’in 2002 yılında başlattığı New Islington Millennium Community projesi, Ashton ve Rochdale kanalları arasında, Manchester kent merkezinin kuzey ucunda inşa ediliyor. Aykırı İngiliz mimar Will Alsop, Chips adını verdiği rezidans projesinde, üst üste bindirilmiş üç patates cipsinden esin almış.

CHIPS BİNASININ GAZETE BASKILI CEPHE KAPLAMASI, YEREL ENDÜSTRİYEL MİRASI ANIMSATIYOR. AÇIK PLAN DAİRELER KAYAR KAPAKLARLA DA BÖLÜMLENİYOR.

‘Aklınıza bir şey gelmezse ceplerinizi karıştırın, kesinlikle bir şeyler bulursunuz“ diyor Will Alsop, Hollanda’da yaptığı barajın formu için çakmağını model aldığını anlatırken. Londra’da ve Manchester’da kentin siluetini değiştiren onlarca projeye imzasını atan İngiliz mimar, yüzyılın en yaratıcı kişiliklerinden biri sayılıyor.

hafele1

Urban Splash’in 2002 yılında başlattığı ve yapımı yeni tamamlanan Chips projesi, New Islington bölgesinin satılık yeni konutlarını içeriyor. Binayı oluşturan eşit yükseklik, uzunluk ve incelikte üç blok (cipsler) yaklaşık 100 metre uzunluğunda, 14 metre genişliğinde birbirinin üzerine şaşırtmalı olarak istif edilerek yükseltilmiş bir zemin kat ve 142 tek, çift ve üç yatak odalı daireleri kapsayan sekiz kattan oluşuyor. Bina, kompozit duvarlar, cepheleri gazete baskılı cephe kaplaması, bu bölgenin yerel endüstriyel mirasını da yansıtıyor.

Chips konumlandığı New Islington Strategic Framework’un bir parçası olan arazi, kuzeydoğuda Manchester kent merkezinin bir bölümünü oluşturuyor. Chips’in bulunduğu mevki, Ashton kanalının güney ucunda biten ve kuzeye doğru uzanan yarımada üzerinde yer alıyor. Arazinin batısında ve doğusunda yapımı süren ek kanal kolları yapıyı üç tarafından suyla çeviriyor.

Will Alsop, her zaman olduğu gibi bu projenin tasarım sürecinde yerel halk ile yakın işbirliğine girmiş. Alsop’un stratejisine göre, taahhüt, masterplan ve Chips binasının tasarımı altı aydan fazla yerel halka müzakereler sonucu geliştiriliyor. Bu projedede amaç, bitişik yapılarla mimarinin kütleselliğinin azaltıldığı, öte yandan yüksek kalitede, yüksek nüfus yoğunluğunu karşılayabilecek bir yapı yaratmaktır. Plan, yüksek yoğunluklu bloklarda her biri farklı ve özgün apartman daireleriyle kurgulanmış. Tüm sakinlerin suyun kenarında, suyu görebilecek bir konumda ve yeni kanal kollarında dinlence etkinliklerinden faydalanabilecek olması, tasarım stratejisinin önemli bölümünü oluşturuyor. Dairelerin karışımı, tüm bina boyunca yerleştirilen stüdyolar, atölye ve restoranlar farklı kullanım alanları yaratıyor. Bina, zeminden yükseltilmiş durumda, böylece tüm birimler ve kullanıcılar zeminin üzerine konumlandırılmış.

Yapının dış kabuğu, cephede büyük bir doku oluşturan farklı renklerde kompozit panellerden oluşuyor. Sekiz katta düzenlenen daireler, bina boyunca batı-doğu yönünde uzanan koridorun iki tarafında konumlanmış. A’dan F’ye isim verilen altı ana daire tipi esas alınarak planlanan bina, maliyetiyle de her sosyal kesimin ulaşabileceği bir ölçekte.

hafele-1
Alsop’un tasarımında, yaşam, çalışma ve ticari birimler tek bir projede çözümlenmiş. Chips binası sürdürülebilirlik, kentsel peyzaj ile bütünleşmek ve esin dolu daireler yaratmak gibi anahtar kavramlar etrafında biçimlenirken teknolojik yeniliği sıra dışı bir tasarımla buluşturmuş. Binanın konut birimleri, stüdyolardan üç yataklı dairelere dek birçok farklı tipte çeşitlendirilmiş. Balkonlar da farklı versiyonlarla birbirinden ayrılıyor. Dairelerin çoğu banyo ve mutfağı içine alan merkezi bir çekirdek etrafında planlanmış. Daireler açık plan ya da büyük katlanır kapakların kullanıldığı yarı bölümlenmiş bir mekan olarak sunuluyor. Temel fikir, kullanılmayan sirkülasyon alanlarının azaltılarak açık plan, esnek ve verimli apartman daireleri gerçekleştirmek. Daireler içinde çekirdek alanlar aynı zamanda dış duvarlarda prizlerden, borulardan ve elekrik anahtarlarından kurtaran elekrik ve servis gereksinimlerini de içeriyor. Büyük ve değişken pencere biçimleri çeşitlilik sağlarken gün ışığından olabildiğince yararlanmasını sağlıyor.

Alsop’un tasarımının önemli bir yönü, binayı tüm sakinlerin tek bir ön kapısının olduğu bir bina yaratabilmek. Öyle ki tüm daireler binanın merkezindeki yürüme engellilerin de ulaşabileceği ışıltılı lobiden ulaşılıyor.

Zemin katta yer alan stüdyo daireler, batı yönünde kendi içinde giriş alanlarına ve restorana sahip. Zemin kat merkezinde yer alan üç kat yüksekliğinde binanın kuzey ve güney katlarından ulaşılabilen giriş holü konutlara yönlendiriyor. Aynı zamanda 420 metrekarelilik bir restoran, 44 ve 110 metrekare arası alanlara sahip altı stüdyo mekanı bu katta konumlanmış. Birinci katta ise ana koridordan ulaşılan 14 apartman dairesi ve iki kat yüsekliğinde bir restoran bulunuyor. En alttakı cipsin en üst katında ise 17 adet balkonlu apartman dairesi yer alıyor. Konutların çoğunu kapsayan en uzun blokta, dairelerin balkonları ve pencere tiplerinin farklı pozisyonları yapıya özgün bir doku da kazandırıyor. En üstte, 80 metre uzunluğundaki en kısa olan blok ise üç kat boyunca 45 apartman dairesini kapsıyor. 3 yatak odalı daireler, Güney-Batı yönünde manzara ve gün ışığından olabildiğince yararlanıyor. Binanın Doğu yönünde büyük ortak teras, bodrum katında ise otopark, bahçe ve bisiklet parkı düşünülmüş.

Çoğunlukla yerel halkın katılımcı fikirleriyle tasarım sürecini yönlendiren Alsop yeni sonlandırdığı Chips binasıyla yaratıcılığını, cesur ve eğlenceli olduğu kadar, toplumsal yönden de güçlü bir proje ile yeniden kanıtlıyor.

NEW ISLINGTON KENTSEL PROJESİNİN YENİ TAMAMLANAN BİNASI CHIPS, ASHTON KANALININ GÜNEY UCUNDA BİTEN VE KUZEYE UZANAN YARIMADA ÜZERİNDE ŞAŞIRTMALI ÜÇ BLOK OLARAK YÜKSELİYOR.

hafele-2
WILL ALSOP

Will Alsop, Toronto, Singapur ve Şangay’da da ofisleri bulunan Londra merkezli SMC Alsop ile modernist mimarlığın sınırlarını zorlayan yapılara imza atıyor. 2000 ‘de İngiliz Mimarlar Kraliyet Enstitüsü (RIBA) tarafından verilen Stirling ödülünü kazandıktan sonra Alsop, The Guardian gazetesinde İngiliz mimarlar hiyerarşisinde Richard Rogers ve Norman Foster’dan sonra üçüncü sıraya yükseldi. Stirling Ödülü’ne hak kazanan Peckham Kütüphanesi, “Mimarlık hakkında fikrinizin olması mimarlık için tehlikelidir. Hiçbir tarz ve metodun baskın olmadığı bir çağda yaşıyoruz, görüp tersini yapabileceğimiz birçok örnek var” diyen mimarın Pop-Art esinli, güçlü renklerle bezeli, dinamik formlardaki yapılarından sadece biri.
Alsop’un yapıları arasında, yılda bir milyon turist tarafından ziyaret edilen ve mavi cephesi nedeniyle “Büyük Mavi” diye de adlandırılan hükümet binası ‘Hotel du Departement des Bouches-du-Rhone’ (Marsilya, Fransa- 1997) de Stirling Ödülü’ne aday gösterilmişti.
Le Corbusier, Sir John Soane, Mies van der Rohe ve John Vanbrugh’dan ilham alan Alsop, tüm kariyeri boyunca mimarlığın toplumların değişiminde hem önemli bir araç hem de güçlü bir sembol olduğunu savundu.

Proje adı: Chips
Müşteri: Urban Splash Ltd
Mimar: Alsop Architects
Baş müteahhit: Urban Splash Build Ltd
Peyzaj tasarımı: Grant Associates
Toplam alan: 16.200 m²
Toplam maliyet: £20m
Konum: Ancoats, Manchester
Yükseklik: 34 metre çatı parapetine kadar
Kat sayısı: Bodrum ve 9 kat
Başlangıç tarihi: Ocak 2006
Bitiş tarihi: Haziran 2009

YAZI: BENAN KAPUCU – FOTOĞRAFLAR: CHRISTIAN RICHTERS